Sosyalist Yazardan Dikkat Çeken Çıkış: “Türk Kimliğini Savunmak Irkçılık Değildir”

Oyuncu Haluk Bilginer’in “Türk sineması” yerine “Türkiye sineması” ifadesini önermesiyle yeniden alevlenen kavram tartışmaları sürüyor. Yarınlar TV YouTube kanalında konuyu değerlendiren Bilim ve Sosyalizm dergisi yazarı Avukat Olgun Özden, “Türk” kimliği yerine “Türkiyeli” kavramını yerleştirme ısrarının ulus-devleti ve ortak yurttaşlık bilincini zayıflatmayı hedeflediğini vurguladı. Tartışmanın arka planındaki tarihsel ve ideolojik dinamikleri ele alan Avukat Olgun Özden, modern ulusların tarihsel gelişim sürecine ve Anayasa’nın 66. maddesine dikkat çekti.

“Modern Uluslar Yurttaşlık İlkesiyle Şekillendi”

Ulus kavramının tarih üstü ve değişmez bir kategori olmadığını, belirli toplumsal koşulların ürünü olarak ortaya çıktığını belirten Özden, feodal toplumdan modern ulus-devlete geçiş sürecini şu sözlerle hatırlattı: “Feodal toplumda insanlar kendilerini bağlı oldukları hanedan, derebeyi, din, mezhep ve yerel topluluk üzerinden tanımlıyordu. Hukuk, ayrıcalıklar ve yükümlülükler de bu farklı aidiyetlere göre belirleniyordu. Ancak kapitalizmin gelişmesi, feodal ilişkilerin çözülmesi, ticaretin genişlemesi, Sanayi Devrimi ve ulusal pazarların ortaya çıkmasıyla birlikte bu parçalı yapı değişmeye başladı. Burjuva devrimleriyle birlikte egemenliğin kaynağı hanedanlardan alınıp millete dayandırıldı. Özellikle 1789 Fransız Devrimi; yurttaşlık, eşitlik, ulusal egemenlik ve ulus-devlet anlayışının gelişmesinde bir dönüm noktası oldu. Artık insanlar bir kralın tebaası değil, aynı devletin yurttaşları olarak tanımlanıyordu. Elbette bu dönüşüm bir anda tamamlanmadı; kadınların siyasal haklardan dışlanması, kölelik ve sömürgecilik gibi eşitsizlikler uzun süre devam etti. Ancak tarihsel olarak feodal ayrıcalıkların yerine yurttaşlık ilkesinin geçirilmesi büyük bir ilerlemeydi. İşte burada önemli bir noktaya geliyoruz: Bir ulusun adı tarihsel olarak belirli bir etnik veya kültürel topluluğun adından doğmuş olabilir; ancak zaman içerisinde bu ad, ortak bir devletin, yurttaşlığın ve siyasal egemenliğin adı haline gelebilir.”

“Ulusal Kimliği Savunmak, Aynı Etnik Kökenden Geldiğini İddia Etmek Değildir”

Dünyadaki uluslaşma örneklerine değinen Özden; “Alman” denildiğinde yalnızca Germen kökenlilerin, “Fransız” denildiğinde yalnızca Frankların, “İspanyol” denildiğinde ise tek bir etnik soyun kastedilmediğini ifade ederek, sözlerine şöyle devam etti: “Bu kavramlar, modern uluslaşma süreçleri içerisinde farklı köklerden gelen toplulukları ortak bir ulusal kimlik altında birleştirmiştir. Dolayısıyla bir ulusal kimliği savunmak, o ulusu oluşturan herkesin aynı etnik kökenden geldiğini iddia etmek değildir. Türk kimliği açısından da mesele tam olarak budur. Türk milleti; ortak bir siyasal tarih, bağımsızlık mücadelesi, devlet ve yurttaşlık bağı etrafında şekillenmiş modern bir ulusal kimliktir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu da bu tarihsel dönüşümün önemli bir aşamasıdır.”

“Anayasa’nın 66. Maddesi Etnik Kökeni Değil Yurttaşlığı Esas Alır”

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşunun da Osmanlı’nın çok katmanlı tebaalık düzeninden modern yurttaşlık anlayışına geçişi temsil ettiğini belirten Avukat Olgun Özden, Türk kimliğinin etnik bir tanımlama olmadığının altını çizdi: “Anayasa’nın 66. maddesi, Türk devletine vatandaşlık bağıyla bağlı olan herkesi Türk olarak tanımlar. Bu tanımın anlamı açıktır: Türk olmak için belirli bir etnik soydan gelmek değil, ortak devletin yurttaşı olmak esasıdır. Elbette Türk ulusal kimliğini savunmak; Türkiye’de yaşayan Kürtlerin, Arapların, Çerkezlerin veya başka toplulukların etnik ve kültürel kimliklerini inkar etmek değildir. Bir insanın Kürt olması ile Türk milletinin bir yurttaşı olması arasında hiçbir çelişki yoktur. Etnik kimlik ile ulusal yurttaşlık kimliği aynı şey değildir. Bu nedenle Türk kimliğini savunmak ırkçılık değildir. Irkçılık, insanları kökenlerine göre üstün veya aşağılık gören anlayıştır. Bizim savunduğumuz ise farklı kökenlerden insanların yurttaşları olarak ortak bir ulusal kimlikte buluşmasıdır.”

“Uluslararası Dayanışma ile Ulusal Bağımsızlık Birbirine Zıt Değil”

Uluslaşma sürecinin sınıfsal açıdan da kritik bir tarihsel işlev üstlendiğini dile getiren Özden, feodal parçalanmışlığın aşılması, ortak hukuk düzeninin kurulması, ulusal pazarın oluşması ve yurttaşlık haklarının gelişmesi emekçi sınıfların ortak mücadelesiyle mümkün olduğunu belirtti. Özden, işçi sınıfının uluslararası dayanışması ile ulusal bağımsızlık ve ululsa birliğin birbirine zıt olmadığını, aksine bağımsız bir ülkede emekçilerin kendi kaderlerini tayin edebilmeleri ve ortak haklar etrafında örgütlenebilmeleri açısından ulusal egemenliğin büyük önem taşıdığını ifade etti.

“Ulus-Devleti Zayıflatma Hedefinde Ortaklaşan Üç Kesim”

“Türk” kimliği yerine “Türkiyeli” kavramının dayatılmasının arkasındaki siyasal eğilimleri analiz eden Özden, şunları söyledi: “Bu taleplerin siyasal taşıyıcılarına baktığımızda liberal, İslamcı ve etnik milliyetçi çevrelerin farklı gerekçelerle de olsa ulus-devlet fikrine mesafeli durduklarını görüyoruz. Liberal çevreler ulusal egemenliğin yerine küresel sermayenin sınır tanımayan düzenini savunurken, siyasal İslamcı anlayış ümmet kimliğini ulusal kimliğin üzerine konumlandırıyor. Etnik milliyetçi anlayış ise yurttaşlık kimliği yerine etnik aidiyetleri siyasal örgütlenmenin temeli haline getirmek istiyor. Bu farklı yaklaşımların ortaklaştığı nokta, ulus-devletin ve ortak yurttaşlık kimliğinin zayıflatılmasıdır.”

“Ortak Ulusal Kimlik Bölücülük Değil, Ortak Geleceğin Temelidir”

“Bizim savunduğumuz ise etnik üstünlüğe dayanan bir milliyetçilik değil; bağımsız, laik, demokratik ve yurttaşlık temelinde birleşmiş bir ulus-devlet anlayışıdır” diyen Avukat Olgun Özden, açıklamasını şu sözlerle tamamladı: “Çünkü ulusal birlik, farklılıkları inkar etmek değil; farklı kökenlerden gelen insanları eşit haklar ve ortak bir gelecek temelinde buluşturmaktır. Türk milleti kavramını savunmak işte bu tarihsel kazanımı savunmaktır. Ve unutmayalım: Bir ülkenin yurttaşlarını ortak bir ulusal kimlik etrafında birleştirmek bölücülük değil, ortak bir gelecek kurmanın temelidir.”

İşte Yarınlar Tv’de yayımlanan o video:

Sosyal Medyada Paylaş

Yazılar

Yazılar