Bulgaristan’daki cumhurbaşkanlığı seçimini, Ukrayna’ya askerî yardıma karşı çıkan ve Rusya ile müzakereyi savunan İliyana Yotova kazandı. Yotova’nın zaferi ABD ve NATO’nun savaş politikasına karşı Bulgaristan toplumunda güçlü bir itiraz bulunduğunu gösteriyor.
Bulgaristan’da 1 Kasım’da yapılan cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci turunu İliyana Yotova kazandı. Bulgaristan Merkez Seçim Komisyonunun 3 Kasım’da açıkladığı kesin sonuçlara göre Yotova ve yardımcısı Kiril Vılçev, 1 milyon 93 bin 852 oy alarak yüzde 57,57’ye ulaştı. [1][2]
Batı yanlısı muhalefetin desteklediği eski geçici başbakan Andrey Gyurov ise 750 bin 251 oyla yüzde 39,48’de kaldı. Seçmenlerin yüzde 2,95’i iki adayı da desteklemedi. Seçime katılım yüzde 28,67 oldu. [1][2]
Yotova böylece Bulgaristan’ın halk tarafından seçilen ilk kadın cumhurbaşkanı oldu. Beş yıllık görev dönemi 22 Ocak 2027’de başlayacak. [4][6]
İkinci Turda Açık Fark
25 Ekim’de yapılan ilk turda Yotova yüzde 34,76, Gyurov ise yüzde 31,95 oy almıştı. Adaylardan hiçbiri gerekli çoğunluğa ulaşamayınca seçim ikinci tura kaldı. [3]
İlk turda üçüncü sırayı yüzde 12,55 ile milliyetçi Yeniden Doğuş Partisinin adayı Kostadin Kostadinov aldı. Bu partinin seçmenlerinin önemli bir bölümünün ikinci turda Yotova’ya yöneldiği değerlendiriliyor. Yotova ilk turdaki oyunu iki kattan fazla artırırken Gyurov’un yükselişi daha sınırlı kaldı. [3][5]
Düşük katılım, sonucu değerlendirirken gözden kaçırılmamalı. Yotova seçimi açık farkla kazandı; ancak sandığa kayıtlı seçmenlerin üçte birinden azı gitti. Bu tablo bir yandan Yotova’nın rakibine karşı belirgin üstünlüğünü, diğer yandan Bulgaristan’daki siyasal temsil krizini gösteriyor.
Bulgaristan Sosyalist Partisi’nden Cumhurbaşkanlığına
İliyana Yotova, siyasal hayata Bulgaristan Komünist Partisinin ardılı olan Bulgaristan Sosyalist Partisi içinde başladı. Uzun yıllar partinin basın merkezini yönetti, parti yönetiminde görev aldı, milletvekilliği ve Avrupa Parlamentosu üyeliği yaptı. [7]
Yotova, 2016 ve 2021 seçimlerinde Rumen Radev’in yardımcısı olarak seçildi. Radev’in Ocak 2026’da cumhurbaşkanlığından ayrılarak parlamento seçimlerine katılması üzerine cumhurbaşkanlığı görevini geçici olarak devraldı. [7]
Yotova’nın adaylığı, Radev’in liderliğindeki iktidar koalisyonu İlerici Bulgaristan tarafından desteklendi. İlerici Bulgaristan, Nisan 2026 seçimlerinde 240 sandalyeli parlamentoda 131 milletvekili çıkararak tek başına çoğunluk sağlamıştı. Böylece Radev hükümeti, cumhurbaşkanlığı seçimini de kendi desteklediği adayın kazanmasıyla önemli bir siyasi başarı elde etti. [6]
Seçimin Ana Konusu Ukrayna Savaşı Oldu
Cumhurbaşkanlığı yarışında ekonomik sorunlar, gelir dağılımı ve yoksulluk tartışıldı. Ancak ikinci tur büyük ölçüde Ukrayna savaşı ve Bulgaristan’ın dış politikadaki yönelimi üzerinden şekillendi.
Yotova kampanya boyunca:
- Ukrayna’ya yeni askerî yardım gönderilmesine karşı çıktı.
- Bulgar askerlerinin Ukrayna’ya gönderilmeyeceğini söyledi.
- Savaşın askerî yollarla çözülemeyeceğini savundu.
- Rusya ile doğrudan müzakere çağrısında bulundu.
- Bulgaristan’ın bir “barış koalisyonu” oluşturmak için girişimde bulunmasını istedi.
- Kendisini “barış cumhurbaşkanı” olarak tanımladı.
Yotova ayrıca Rusya’nın Bulgaristan’ın düşmanı olmadığını ve gelecekte Avrupa’nın güvenlik düzeninde yer alması gerektiğini savundu. Buna karşılık rakibi Gyurov, Ukrayna’ya desteğin sürmesini ve Bulgaristan’ın Avrupa-Atlantik ittifakıyla daha sıkı hareket etmesini isteyen çevrelerin adayıydı. Gyurov, geçici başbakanlığı sırasında Ukrayna ile güvenlik işbirliği anlaşması da imzalamıştı. [4][5]
Seçim bu nedenle yalnızca iki aday arasındaki yarış olmaktan çıktı. Bulgaristan’ın NATO’nun Ukrayna politikasıyla ne ölçüde uyumlu hareket edeceğine ilişkin bir halk oylamasına dönüştü.
Yotova’nın Zaferi Sosyalist Bir Dönüşüm mü?
Yotova’nın Bulgaristan Sosyalist Partisinden gelmesi ve ABD merkezli savaş politikalarına mesafeli durması önemlidir. Ancak seçim sonucunu Bulgaristan’ın sosyalizme yönelmesi olarak sunmak doğru olmaz.
Yotova’nın kampanyası üretim araçlarının kamulaştırılması, planlı ekonomi, emekçi iktidarı veya NATO’dan çıkış gibi sosyalist ve anti-emperyalist bir program üzerine kurulmadı. İlerici Bulgaristan’ın ekonomik programı da özel sermayeye dayalı büyümeyi, uygun yatırım ortamını ve mevcut ekonomik model içinde reformu öne çıkarıyor. [9]
Yotova ayrıca Bulgaristan’ın Avrupa Birliği’nden ayrılmasını savunmuyor. Tam tersine ülkesinin “güçlü bir Avrupa içinde güçlü bir devlet” olmasını istediğini söylüyor. Onu rakiplerinden ayıran nokta, AB ve NATO üyeliğini reddetmesi değil; Bulgaristan’ın dış politikada kendi ulusal çıkarlarına göre hareket edebilmesini savunmasıdır.
Ortaya çıkan sonuç, sosyalist bir iktidar değişikliğinden çok, savaş politikasına ve dışarıdan belirlenen koşulsuz hizalanmaya karşı bir tepki olarak okunmalıdır.
Cumhurbaşkanının Yetkileri
Bulgaristan parlamenter bir cumhuriyettir. İç ve dış politikanın asıl yürütücüsü hükümettir. Cumhurbaşkanının doğrudan ekonomik program uygulama veya tek başına dış politika belirleme yetkisi bulunmuyor.
Buna karşılık cumhurbaşkanı:
- Silahlı kuvvetlerin başkomutanıdır.
- Ulusal Güvenlik Danışma Konseyine başkanlık eder.
- Yasaları yeniden görüşülmek üzere parlamentoya gönderebilir.
- Hükümet kurulamadığında geçici hükümetin atanmasında rol oynar.
- Devleti uluslararası ilişkilerde temsil eder.
Özellikle Bulgaristan’ın son yıllarda sık sık hükümet krizleri ve erken seçimler yaşadığı düşünülürse cumhurbaşkanının siyasi ağırlığı artmaktadır. [8]
Batı Medyasındaki Çerçeve
Reuters, Associated Press ve Deutsche Welle seçim sonuçlarını haberleştirdi. Ancak haberlerin büyük bölümü Bulgaristan toplumunun ekonomik ve siyasal taleplerinden çok, Yotova’nın “Rusya yanlısı”, rakibinin ise “Batı yanlısı” olduğu karşıtlığı üzerine kuruldu. [4][5][6]
Türkiye’deki tartışmalarda da benzer bir seçicilik görülüyor. Macaristan, Sırbistan veya Batı yanlısı adayların başarıları hızla Türkiye’ye örnek gösterilirken Bulgaristan’daki sonuç aynı ilgiyi görmedi.
Bu durum, Türkiye’deki bazı muhalefet çevrelerinin dünya siyasetini kendi bağımsız ölçütleriyle değil, Avrupa ve ABD medyasının belirlediği önem sırasına göre izlemesinden kaynaklanıyor. Batı merkezleri açısından olumlu görülen sonuçlar “demokrasi dalgası” olarak sunulurken, bu merkezlerin savaş politikasına karşı çıkan sonuçlar çoğu zaman “Rusya’nın etkisi” başlığına sıkıştırılıyor.
Bulgaristan seçimlerinden çıkarılabilecek sonuç, NATO’nun doğuya doğru genişleyen askerî siyasetinin ve Ukrayna savaşının sürdürülmesinin Avrupa içinde giderek daha fazla sorgulanmasıdır.
Yotova’nın zaferi üç eğilimi görünür hâle getirdi.
Birincisi, Bulgaristan halkının önemli bir kesimi ülkesinin Ukrayna savaşına daha fazla çekilmesini istemiyor.
İkincisi, Avrupa Birliği içinde kalmakla bağımsız dış politika izlemek arasında zorunlu bir karşıtlık bulunmadığını düşünen geniş bir toplumsal kesim ortaya çıkıyor.
Üçüncüsü, barış ve ulusal egemenlik talepleri yalnızca geleneksel sol seçmende değil, milliyetçi ve düzene tepkili kesimlerde de karşılık buluyor.
Barış söyleminin kalıcı bir halkçı seçeneğe dönüşebilmesi için ekonomik bağımsızlık, kamuculuk, emekçilerin hakları ve tekeller karşısında halk egemenliğiyle birleşmesi gerekir. Aksi hâlde dış politikada daha dengeli bir çizgi savunulsa bile ülkenin kapitalist ve bağımlı ekonomik yapısı değişmeden kalacak ve etkili olacaktır.
Bulgaristan’daki seçim ABD ve NATO’nun çizdiği savaş hattının Avrupa ülkeleri içinde koşulsuz biçimde kabul edilmediğini gösteren önemli bir siyasal işarettir.
Kaynakça
[1] “Bulgaristan Merkez Seçim Komisyonu, kesin sonuç kararı, 3 Kasım 2026” (https://www.cik.bg/bg/decisions/441/2026-11-03)
[2] “Bulgaristan Merkez Seçim Komisyonu, ikinci tur ayrıntılı sonuçları” (https://results.cik.bg/pvr202610/tur2/rezultati/)
[3] “Bulgaristan Ulusal Televizyonu, ilk tur kesin sonuçları, 27 Ekim 2026” (https://bntnews.bg/news/cec-announces-presidential-election-first-round-results-runoff-sheduled-for-1-november-1419186news.html)
[4] “Deutsche Welle, Bulgaria’s Yotova wins presidential runoff, 2 Kasım 2026” (https://amp.dw.com/en/bulgarias-yotova-wins-presidential-runoff/a-79820449)
[5] “Deutsche Welle, How Iliana Yotova won the presidential election in Bulgaria, 2 Kasım 2026” (https://amp.dw.com/en/how-iliana-yotova-won-the-presidential-election-in-bulgaria/a-79829019)
[6] “Reuters, Bulgaria elects Iliana Iotova as its first female president, 2 Kasım 2026” (https://www.reuters.com/world/europe/bulgarias-iotova-wins-presidential-runoff-near-final-results-show-2026-11-02/)
[7] “Bulgaristan Cumhurbaşkanlığı, İliyana Yotova özgeçmişi” (https://text.president.bg/en/cat9/cat106)
[8] “Bulgaristan Ulusal Meclisi, Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasası” (https://www.parliament.bg/en/const)
[9] “Bulgaristan Ulusal Televizyonu, İlerici Bulgaristan ekonomi programı, 18 Mart 2026” (https://bntnews.bg/news/progressive-bulgaria-programme-focus-on-economic-growth-and-dismantling-oligarchic-model-1390783news.html)
