AKP Döneminde Grev Yasakları

Hani derler ya, “işçinin alın teri kurumadan hakkını vereceksin” diye.

Bu söz AKP iktidarı için, inanarak uygulanan bir yol haritası mıdır, yoksa kitleleri uyutma aracı mı?

Nasıl anlayacağız.

Bunun için amele bakmak lazım.

Hani derler ya, ianesi iştir kişinin lafa bakılmaz.

Bakalım amele, yani gerçeğe, iktidarı sırasında yaptıklarına bakalım.

Bugün amelin sadece grev konusundaki yaklaşımına bakacağız.

Bakınca ne görüyoruz?

Yasalarımıza grev hakkı, 1961 Anayasası ile girdi.

Çerçevesi 61 Anayasası ile çizilen Anayasal Grev hakkı, 15 Temmuz 1963 tarihinde çıkarılan 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ile yasalaştı.

Değerli dostlar, 65 yıllık Anayasal grev hakkı, AKP iktidarı döneminde, tarihte hiç olmadığı kadar çiğnendi, fiilen yasaklandı.

***

Yasal grevler için,

 “Milli güvenlik bakımından sakıncalı” dediler.

“Genel sağlığı tehdit ediyor” dediler.

“Ekonomik ve finansal istikrarı bozuyor” dediler.

“Şehir içi toplu taşıma hizmetlerini bozuyor” dediler.

Resmen yasak demiyor, “60 gün erteledik” diyorlardı.

Böylece grevi soğutuyor, tehditle işçiyi grevden vazgeçiriyor, fiilen yapılmasını engelliyorlardı.

Grev ertelemek için gösterilen gerekçelerin de, ertelemenin de asıl amacının grevi fiilen yasaklamak olduğunu, o yasaklama kararlarını veren Cumhurbaşkanı Erdoğan bizzat kendisi söylüyor;

***

Tarih 3 Haziran 2017.

Cumhurbaşkanı Erdoğan Müstakil İş Adamları Derneği MÜSİAD’ın toplantısına katılıyor ve burada bir konuşma yapıyor.

Şöyle diyor;

“Birileri OHAL var diye sızlanıyor. Onların kimler olduğunu biliyoruz. OHAL yatırımcıların önünü mü kesiyor, önünü mü açıyor? Eskiden OHAL olduğunda patron fabrikasına giremiyordu. Öyle ikide bir kalkacak hemen grev filan, bilmem ne. Kusura bakma arkadaş. Hak var. Bu hakkın yerine gelmesinde biz işçinin de işverenin de yanında oluruz. O fabrikanın çalışmadığı zaman zararı işveren de işçi de görecek.”

***

Başka bir toplantı;

Tarih; 15 Temmuz 2017.

Uluslararası Yatırımcılar Derneği, TOBB’un kabul salonunda bir toplantı düzenlemiş.

Orada TOBB ve TESK başkanları da var.

Cumhurbaşkanı Erdoğan buradaki konuşmasında da şöyle diyor;

“Olağanüstü hali biz iş dünyamız daha iyi çalışsın diye yapıyoruz. Soruyorum, iş dünyanızda herhangi bir sıkıntınız, aksamanız var mı? Biz göreve geldiğimizde OHAL vardı. Ama bütün fabrikalar grev tehdidi altındaydı. Hatırlayın o günleri. Şimdi böyle bir şey var mı? Tam aksine. Şimdi grev tehdidi olan yere biz OHAL’den istifadeyle anında müdahale ediyoruz. Diyoruz ki hayır, burada greve müsaade etmiyoruz, çünkü iş dünyamızı sarsamazsınız. Bunun için kullanıyoruz biz OHAL’i”

***

İşte AKP iktidarının işçinin Anayasal hakkına, grev hakkına bakışı bu;

***

1 Temmuz 2003 ve bu videoyu çeltiğimiz 28 Mayıs 2026 14 tarihi arasında, tam 23 kez grev ertelediler.

181.194 işçinin anayasal hakkını kullanmaları engellendi. AKP iktidarının 23 yılı, işçi sınıfının anayasal haklarını kullanmalarını engellemekle geçti.

AKP iktidarının hangi grevleri fiilen yasakladığını kısaca hatırlayalım;

ERTELENEREK FİİLEN YASAKLANAN GREVLER

1 TEMMUZ 2003 PETLAS GREVİ

 350 Petrol-İş üyesi greve çıktı.

Bakanlar Kurulu “Milli Güvenliğe zarar veriyor” dedi, durdurdu.

9 ARALIK 2003 5.000 KRİSTAL İŞ ÜYESİNİN ŞİŞECAM GREVİ.

Greve daha çıkılmadan 8 Aralık 2003’te, 60 gün süreyle ertelendi.

‘Milli güvenliği bozucu” sayılmıştı.

Sendikanın yargı yoluyla yasağı kaldırdı.

2004’te işçi yeniden greve çıktı.

5.000 işçinin grevi bu kez de grev fiilen yasaklandı.

“Milli güvenliği bozucu” gerekçesinin yanına “genel sağlığı bozucu” da eklemişlerdi.

21 MART 2004, 5.000 LASTİK-İŞ ÜYESİNİN GREVİ:

Pirelli, Goodyear ve Brisa’nın 20 ayrı fabrikasında işçi greve çıktı.

Durun dediler, Greviniz “milli güvenliği bozuyor” dediler.

Yabancı tekellerin lastik fabrikalarında çalışan işçiler milli güvenliği bozuyormuş.

1 EYLÜL 2005 ERDEMİR MADEN GREVİ.

Türkiye Maden-İş’in 400 üyesi grev yapmaya kalktı.

Onlar da  “milli güvenliği” bozuyormuş.

Durum dediler. 60 gün ertelediler, fiilen yapılamaz oldu.

27 HAZİRAN 2014, ŞİŞECAM GREVİ

Kristal-İş’in Şişecam’ın 6 şirketine ait 10 fabrikasındaki 5.800 üyesi greve çıktı.

“Milli güvenliği”  bozuyor dediler hemen.

24 TEMMUZ 2014 KÖMÜR MADENCİLERİNİN GREVİ

Türkiye Maden İş Sendikası’nın Çayırhan ve Afşin-Elbistan (B) Termik Santrali`nin Çöllolar Kömür Sahası’ndaki 1.500 madencisi Anayasal grev haklarını kullanmaya kalktılar.

“Durun, genel sağlığı ve milli güvenliği bozuyorsunuz” dediler, engellediler.

29 OCAK 2015 15.000 İŞÇİNİN GREVİ

Birleşik Metal-İş’in15.000 ÜYESİ

10 ayrı kentte, 22 fabrikada greve çıktı işçiler.

Bir gün sonra 30 Ocak 2015’te grev durduruldu. “Milli güvenliği bozucu” dediler.

18 OCAK 2017 ASİL ÇELİK GREVİ

Bursa’da 600 Birleşik Metal Üyesi greve çıktı.

Bu kez de OHAL var dediler. “Milli güvenliği bozucu” saydılar.

Ya OHAL yokken?

O zaman da milli güvenliği bozuyor dediler.

20 OCAK 2017 EMİS GREVİ

4 ildeki 13 fabrikada 2.200 Birleşik Metal-İş üyesi greve çıktı. Onları da durdurdular.  OHAL var. Milli güvenliği bozmayın dediler.

21 MART 2017 AKBANK GREVİ

Bankanın 14.000 işçisi grev haklarını kullanmaya kalktı.

Onlara da durun dediler.

Onlar da “ekonomik veya finansal istikrarı bozarmış”.

24 MAYIS 2017 ŞİŞECAM GREVİ

6.500 işçi bir kez daha denedi, Anayasal hakkımı verin diye greve çıkmaya kalktı.

“Milli güvenliği bozuyorlarmış. Yine durdurdular.

5 HAZİRAN 2017 MEFAR GREVİ

Petrol-İş’in 500 üyesinin grevi engellendi bu kez.

“Genel sağlığı bozucu” dediler onlara da.

24 OCAK 2018 MESS GREVİ

Türk Metal, Birleşik Metal-İş ve Çelik-İş’in 130 bin işçinin 179 işyerindeki işçisi 2 Şubat’ta grev yapacaktı.

Yasak önceden geldi. 24 Ocak günü Bakanlar Kurulu 60 gün erteledi.

23 MAYIS 2018 SODA KROMSAN-ŞİŞECAM GREVİ

Şişecam Kimyasallar Grubu’nun Soda Sanayi ve Kromsan fabrikalarında ve tuz işletmelerindeki 890 işçi greve çıktı.

Aynı gün ertelendi. “Milli güvenliği bozucu nitelikte” dediler.

8 OCAK 2019 İZBAN GREVİ

İzmir Banliyösünde Demiryol-İş üyesi 340 işçi 10 Aralık 2018’de greve çıktı.

Yaklaşık 1 ay sonra, 8 Ocak 2019’da Cumhurbaşkanlığı kararıyla durduruldu grev.

“Toplu taşıma hizmetlerini bozuyor” dediler.

9 EKİM 2020 ŞİŞECAM GREVİ

Şişecam’ın Mersin ve Adana tuz işletmelerindeki 550 Petrol-İş üyesi işçi greve çıktı.

“Denel sağlığı ve milli güvenliği bozuyorsunuz” dediler

13 ARALIK 2022 BEKAERT GREVİ

Birleşik Metal-İş ve Özçelik-İş’in Kocaeli’de Bekaert’ın 2 fabrikasında 960 işçi ile başlattığı grev, “Milli güvenliği bozucu” sayıldı, ertelenerek engellendi.

24 OCAK 2023 SCHNEİDER ENERJİ GREVİ

Birleşik Metal-İş’in 350 üyesine “milli güvenliği bozucu” denilerek grevleri durduruldu.

14 ARALIK 2024 BİRLEŞİK METAL İŞ GREVİ

Hitachi Enerji, Grid Solutions, Schineider Elektrik ve Arıtaş Kriyojenik’in 2.000 işçi çalışan 10 ayrı fabrikasındaki grev, “milli güvenliği bozucu” sayıldı ve engellendi.

31 TEMMUZ 2025 MADENCİ GREVİ

Eti Maden İşletmeleri ile Bigadiç, Kırka ve Emet Bor maden ocaklarındaki 

Türkiye Maden-İş üyesi 4.000 madencinin grevi, Milli Güvenliği bozucu sayıldı, ertelendi.

13 EYLÜL 2025 TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ GREVİ

Hak-İş’e bağlı Öz Büro İş üyesi 325 işçinin grevi, Genel Sağlık ve Milli Güvenlik bakımdan sakıncalı görülerek ertelendi.

SONUÇ

• AKP, daha iktidara geldiğinin ilk yılından başlayarak, aralıksız olarak grev yasaklarını uyguladı.
• Çeşitli gerekçelerle 60 gün erteleyerek, işçinin anayasal hakkını kullanması fiilen engellendi.
• Bu yasaklar 201 bin işçiye, toplamda 23 kez uygulandı.
• 277 ayrı işletme ve fabrikadaki işçi, anayasal haklarını kullanamadı.
• Sonuç olarak AKP’nin emeğe, alın terine, işçi sınıfına, Anayasal grev hakkına bakışı böyle.